En kuriøs feil i Feleverkene knyttet til Olav Groven og slåtten «Asle-Knut»-

Av Olav Sataslåtten d.y.

olav groven
Olav Groven. Bilde fra en artikkel i Spelemannsbladet 1969.

Det er i seg selv interessant å få bragt på det rene hvordan det kunne ha seg at Olav Groven hadde en lått fra Hallingdal i sin slåttekunne, men det viser seg at denne låtten ikke er Asle-Knut. Høgskulelektor Arne Anderdal ved Ole Bull Akademiet har spilt gjennom notene, og bekrefter at dette er hallingen «Skøren», som hadde flere former. Den er også kjent som «Skåren» ( en benyttet «å» i Ål og «ø» i Hol.

skåren
Knut Skåro. Foto: Tragethon. Eier: Hol bygdearkiv.

Låtten Asle-Knut er for øvrig en springar, ikke en halling. Betegnelsen «Fanitullen frå Hallingdal, er også helt uten sammenheng og har ingen relasjon til «Skøren».  Bind: 3, Nr: 149e, side: 37: «Oppskr. 1924. Slåtten er og kalla «Fanitullen frå Hallingdal». Feleverkene blander sammen spelemannen Knut Skøro/Skåro og Asle-Knut, jevnfør «Skorin», Bind 3 nr: 149d side 37, der det heter: «Han (Herleik Kvanneberg» hadde lært av Knut Skaro (Skaren) som vart kalla Asle-Knut».

asle-knut groven

Magne Myhren skriver annensteds: Skòren (laus) 2/4 (G-d-a-d) hadde eg på ei grammofonpiate med Sevat Saaøyn, so eg tok tidleg tIl ã spela på den utan å læra låtten frå fela.So var eg heim til Krisian Øvrevoliseie som spelte låtten godt på sin måte. Kristian hadde høyrt på Helleik Kvanneberg i Hol og på Sevat. Til slutt samaniikna eg det. Eg hadde oppfatta hjå dei, med oppskrifter. Namnet er etter Knut Skøro, men han har knapt laga låtten. På vanleg hardinglelestille, A-d-a-e, er han kjend i Nordfjord og Hordaland, og han sleng innpå ein telelått Fossheimen, (H 111 3 1). Sermerkt for hallingdalsformi er stillet nedstemd bas og kvint – “halv kvint» dei kalla i Ål».

asle-knut bjørndalsamlingen
Asle Knut, eller Knut Aslesson Strand  1794—1881 fra Ål. Foto: Bjørndalsamlingen

Om Asle-Knut og Skøren kan følgende sies: «Den beste spelemannen i Hol i på attenhundretallet var Skøren, Knut Knutson Skøro, f. 1822, son til Knut Helgeson Skøro, som var med i krigen 1807-14. Han var mye brukt til å låte i samvære. Han var so mjuk i fingrene, han spelte so fint, men fikk likevel godt mål i fela. Mange av de gamle spelemennene var so fæle til å bruke føttene og trødde takten so det smala. Det gjorde ikkje Skøren. Han satt still, han. Han lærde å spela av Asle-Knut på Strond i Al, de var så gode venner. Den Stranda-ætta i Ål fostra mange gode spelemenn. «Asle-Knut- låtta” snakket de om, – de var gode».

Så gjenstår spørsmålet hvem Olav Groven hadde lært hallingen «Skåren» av. Sevat Sataøen fra Ål ga ut denne låtten på 78-plate på Columbia GN-serien (Nr 85 HARINGFELESOLO, S. CN 606 Skåren, gamal halling. (Gam. melodi)), men denne serien startet ikke før i 1934, og Eivind Groven skrev ned låtten fra broren Olav allerede i 1924.

sataøen skøren

Foto: Ingunn Stræte

Olav Groven og Sevat Sataøen traff hverandre på kappleik allerde i oktober 1918, på kappleiken i Bøndernes hus Drr fikk 1. pr. Henrik Gjellesvik og Lorentz Hop 1. premie, og Olav Groven og Sataøen 2.premie etter Halldor Meland. Historikeren Lars Reinton fra Hol i Hallingdal skildrer Olav Groven og Sataøen på denne kappleiken i sin dagbok (”Rolv Rimes dagbok : fra det 10. til det 24. år” av Lars Reinton, 1935): «Sundag 13.oktober 1918. Eg vart kry idag. Jamenn vart eg det. — Stor konsert i «Bondeheimen maavita. Kappleik paa hardingfele millom landsens bestelandet rundt. Der var mange fraa Telemarken, Mostad fraa Hardanger, Ein fraa Voss, fraa Sunnfjord, fraa Krødsherad, fraa Valdres, Bergen, og fraa Hallingdal, 23 ialt. — Og det som var det byrge var, at ingen tok lyden soleis som Sataøyn fraa Evje. Han tok lyden med storm. Det var ein einaste som kom upp mot honom: ein Groven fraa Telemark. Men aa døma paa fagningi so var Sataøyn ogso over han. Det er ærefullt for Hallingdal, og dermed for meg. — Det var ein lyst aa sjaa og høyra Sataøyn, rein njoting. Fine drag med bogen der, reint overlegne. Det var ei kvila, aa hugga seg i tonane hans, dertil ei kveikjing. For der var baade fart og liv der. — Ikveld skal det vera møte, til aa skipa eit lag til fremjing av nationalmusikken”. Det er dermed mulig at Olav Groven lærte hallingen «Skøren» fra Sevat Sataøen i Oslo den gangen i 1918.

Stor takk til Arne Anderdal og Ingunn Stræte.

Legg att eit svar

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com logo

Du kommenterer no med WordPress.com-kontoen din. Logg ut /  Endre )

Google photo

Du kommenterer no med Google-kontoen din. Logg ut /  Endre )

Twitter-bilde

Du kommenterer no med Twitter-kontoen din. Logg ut /  Endre )

Facebook-foto

Du kommenterer no med Facebook-kontoen din. Logg ut /  Endre )

Koplar til %s