Ola A Øino og Ola A Strand på veg til Vestlandet omkring 1904

watermarked-Nr 6252

Ola A Strand t.v. og Øino t.h. Fotograf ukjent. Henta frå Ål bygdearkiv.

Ola A Øino

Håkon Ulshagen skriver i «Gamle Sundre at de var Ola Asleson Øino (O. A. Øino) som «sette opp dei to bygningane som står ved Larsgardtunet i dag. Han hadde vori i Amerika der han ei tid dreiv handel. Då han kom heimatt, vart han gift med Margit Tolleivsdotter Strand og budde ei tid på farsgarden hennar. Då han tok til med handel i Urholtbua på Sundre, budde huslyden først i den gamle Tingstugu.

Ukshagen skriver videre at i 1908 (?) kjøpte Øino farsgarden av Ola Holgeson. Han reiv dei gamle husa og bygde nye. Svogeren Lars Pletten fekk overta gamlestugu som han sette oppatt på Bruvollen ved Vangebrua, her stod huset til i 1976.

Tømmeret frå den gamle låven i Larsgarden vart kantskori og brukt som byggevyrke i det tohøgda våningshuset som Øino sette opp omlag der stova hadde stått før. Dei nye uthusa fekk plass der brannstasjonen no står. Øino tok vare på det gamle loftet som fekk plass i bakken nord for det nye våningshuset. Loftet er no rivi og selt.

Øinohuslyden budde iflg Ulshagen «no i første høgda av bygningen i farsgarden, andre høgda vart hotell. Her fekk handelsreisande og andre bu. Sidan sette Øino opp ein ny bygning på nordsida av tunet, huset som har vorti kalla Preinsrudbygningen etter han som sidan kjøpte det. Då Kristian Urholt slutta som skysskaffar, overtok Øino skysstasjonen på Sundre. Eg hugsar at både dottera Liv og sonen Leif sume tide var ute med skysshest. I 1917 kjøpte Øino saman med Ola Ødelien frå Nordbygda UrhoItgarden og gjekk i gang med handel i Urholtbua der førstnemnde hadde starta forretning den gong han flytte til Sundre. Men alt året etter tok Aksel Urholt att garden på odel. No selde Øino Larsgarden til Ødelien og flytte sjølv til Oppegård. –

Siste bygningen som kjøpmann Øino sette opp Preinsrudhuset har vori nytta til så mangt, forteller Ulshagen. Under første verdskrigen heldt provianteringsrådet til der. Då Ål Samvirkelag vart skipa i 1920, vart første høgda butikk i nokre år. Også andre høgda vart ei tid nytta slik, brørne Ola og Sevet Sataøen hadde verkstad og butikk der før dei flytte til Skrienhuset. Då Preinsrud vart eigar i førstninga av tjugeåra, leigde han bort andre høgda som bustad og budde sjølv nede» skriver Ulshagen.

Ola Aslesson Strand 24.07. 1859—1945. Ola Strand Vangen

Foreldre: Asle Tolleivsson Halvorsgarden Strand og Sigrid Tolleivsdtr. Bjella.

Asle Tolleivsson Strand 14.11. 1809—1889

Foreldre: Tolleiv Knutsson Skottebøl Halvorsgarden Strand og Anne Aslesdtr. Stave.

Gm Sigrid Tolleivsdtr. Bjella Strand 16.01. 1814—1887

Foreldre: Tolleiv Larsson Bjella og Ingeborg Kitilsdtr. Liverud (Uvdal).

Ola A Strand var gift med Guro Steinsdtr. Øvremyro Strand 30.08. 1864—1912

Foreldre: Stein Steensson Øvremyro og Anne Sveinsdtr. nordre Sletto, Hol.

Ola og broren Tolleiv d.y. var fyrst i Oslo og lærde om mekanikk. Deretter vart det nokre år i Amerika frå 1881. Ola kjøpte med seg den fyrste maskinhamaren i landet (driven med vasskraft), og bygde Vangesmia då han kom heim att. Frå Telemark henta han ljåsmeden Hans Kåsalien. Det var opptil fem mann i arbeid i smia. Det viste seg å vera vanskeleg å konkurrere med ljåsmedane i Hol. Men Vangeplogane fekk eit svært godt ry. Dessutan smidde han hestehelder. Etter kvart kom ljåsmedane i Tinn til Ål for å lære maskinsmiing. I 1889 fekk Ola 300 kr i stipend frå Industridepartementet for å reise til den internasjonale utstillinga for “Kunst, Agerbrug og Industri” i Paris.

I 1896 selde Ola frå langstølen på Rødungen, og i 1900 vart Rimeberget frådelt. Jakt- og

fiskerett vart fråseld til Randen i 1906.

Ola Aslesson vart beskriven slik i 1900: “Mekanikus. Eier og arbeider ved ljåfabrik for

egen regning, gaardbruger.” Vidare hadde Ola kverna i Ylifossen o.a., og fiskeoppdrett (klekkjeri ved olla oppe i Rimehagane). I 1900 delte Ola frå Bergo, bnr. 32 til Lars Bråten. Ei gamal loftsstugu har truleg fylgt med på kjøpet.

I 1903 brann smia og heile lageret. Ingen ting var forsikra, og Ola var ruinert. Han tok då

to år i Amerika att for å koma seg på fote økonomisk. Heime sat kona med åtte barn og venta. Ola kom heim då Ylifossen kunne seljast. Ola var også ein god spelemann og fotograf. I 1907 kjøpte han fotoapparat hjå pastor Opsata, som var heim att ein tur frå Am. Ola (delvis også sonen Steen) fotograferte mykje både frå rallarlivet og bygginga av Bergensbanen, og noko frå bygdeliv elles. Samlinga er no i Bygdearkivet.

Begge karane var spelemenn, og dei vitja dei kjende spelemennene Sjur Helgeland og Ola Mosafin på veg til Bergen.

Legg att eit svar

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com logo

Du kommenterer no med WordPress.com-kontoen din. Logg ut /  Endre )

Google photo

Du kommenterer no med Google-kontoen din. Logg ut /  Endre )

Twitter-bilde

Du kommenterer no med Twitter-kontoen din. Logg ut /  Endre )

Facebook-foto

Du kommenterer no med Facebook-kontoen din. Logg ut /  Endre )

Koplar til %s