Spelemennene Syver Larsen Velta og Ludvig Larsen frå Nes

Av Olav Sataslåtten

syver larsen ragnvald husemoen ludvig larsen

Syver Larsen,  Ragnvald Husemoen og  Ludvig Larsen ved en tur med Nes Arbeiderungdomslag.

Nes historielag skriver følgende om Syver Larsen: «Syver Larsen fra Velta 1870 – 1948: «Velte-Sjugurd» svært god spelemann som konkurrerte med Tor Grimsgard om spilleoppdrag. Ødela en finger på prillehanda». Om Ludvig Larsen har de følgende opplysninger: «Ludvig Larsen 1894 – 1945: God felespiller, tok over etter Tor Grimsgard. Var med Olav Thorshaug på turne. Fela etter han, laga av Knut Stenkjøndalen i 1873, er på Hallingdal Folkemuseum.

Jørgen Husemoen lærte spel av Ludvig Larsen. I et intervju med Husemoen i Hallingdølen (serien «Spelemenn i Hallingdal» av Svein Hovda, artikkel nr VI) svarer Husemoen følgende på spørsmålet om han hadde «spela alt frå du var små-gut”:
«— Nei, eg byrja ikring 17-årsalderen.
— Var du din eigen læremeister?
— Ja. heilst det, men eg høyrde ofte
på Tor Grimsgard og Ludvig Larsen
i den tida».

husemoen ludvig larsen ål 50-tallet

Jørgen Husemoen og Ludvig Larsen ved et stemne på Ål, vel en gang på 30-tallet.

I en artikk om mesterdanseren Olav Thorshaug fra Gol av Olav Myrann i Dølaminne 1979 kalt «Med hallingdans på amerikaferd», forteller Thorshaug om Ludvig Larsen: «Amerika-ferden ble bestemt høsten 1911. I følge Thorshaug var dette ren risikosport, men han hadde klokketro på at han ville «møta velvilje hjå dei utflytta norskætta nordmenn der borte. Så var det å finna ein velskikka spelemann. Og her fann eg den rette. Nils Borge frå Voss, ein finsleg og stilleg mann som var som skapt til å stå på ei scene». Thorshaug gjorde etter hjemkomsten fra Amerika fem reiser i Norge. Da hadde han med seg Haldor Meland, Per Berge, Leif Thomasgard og Ludvig Larsen fra Nes i Hallingdal. Olav sa «Då er det rytmen som har så overlag mykje å seia. Dersom rytmen ikkje er god, er det uråd å dansa godt. Musikk med rett og god rytme er ånda i springar, hallingdans med hallingkast. Det som vert synt fram i dans er musikk tolka med kroppsrørsler. Som spelemenn tolkar kjensler i tonar, tolkar dansen og dansaren det vidare i kroppsrørsler. Derfor må det innleving til i det ein skal syna fram. For mange spelemenn var det litt vanskeleg med takta, men dei fleste lærde det fort. Rett takt er liksom drivkrafta i hallingdans,ja. I springdans med».

I Torleiv Perstølen sin notatbok kalt «Eit og anna um gamle spelemenn i Ål i Hallingdal».
(Notatbok frå 1946, bevart i Arne Bjørndals samling ved Universitetet i Bergen) forteller Perstølen følgende om Syver Velta Larsen: «På kappleik var Hollebakken med ei einaste gong. Det var ved Hallingdals fylkeslags stemne på Nes våren 1904, det møtte berre 3 spelemenn. Det var Bratteste’n og ein annan Nesning, Syver Velta, trur eg han heitte, og so Hollebakken. Der fekk Hollebakken tridje premie, 3 krunor. Men premien kom aldri i henderne på han, hev eg høyrt sagt. Han var ikkje til stade då premiane vart utdelt. Han leid urett, då, Hollebakken. Det var fyrr Bergensbana var komi, dette, og folk frå øvre dalen laut ta hesteskyss til stemna. Hollebakken og fela hans hadde skrangla og skakjist på ei lastevogn dei 4-5 milene utover dalen. Han hadde ikkje hevt høve til å stelle fela fyre kappleiken. Då han tok upp fela inne på rommet der spelemennen samlast fyre spelingi var alle strengjene gjenge ned etter all risting og skaking. Fela og spelemannen var reint i ulag. Eg totte synd i Hollebakken då. Bratteste’n satt no der bratt og trygg som ein hovding, og Velta’n ovmoda seg synbert. Eg skal ikkje døme um spelet ved dette eine høve. Men som spelemann skulde Hollebakken stode kloss upp med Bratteste’n. No vart rekkefølgja Bratteste’n, Vetla og Hollebakken».

larsen

Ludvig Larsen er splememann i dette laget til Clara Emile Larsen og Elling Bentehaugen.

Den første registrerte kappleiksdeltakingen eg har funnet med Ludvig Larsen er frå 1914:
Landskappleiken Bergen (kilde: Thomsen)
Første premie ble ikke utdelt
2. premie Sevat Sataøen
2. premie Lorentz Hop
2. premie Jon Rosenlid
3. premie Henrik Gjellesvik
4. premie Lars Hæve
4. premie Per Berge
Yngste klasse
2. premie Per Bøthun
2. premie Leiv Tomasgard
Hans Sætren
Ludvig Larsen
Anders Olson Viki
Fridtjof Erneshagen.

Vi finner at han deltok på Landskappleiken Oslo 1919 (Kilde: Thomsen):
Ærespremie Torkjell Haugerud
1. premie Jon Rosenlid
1. premie Haldor Meland
1. premie Henrik Gjellesvik
1. premie Gunnulv Borgen
1. premie Harald Manheim
2. premie Kjetil Flatin
2. premie Sevat Sataøen
2. premie Olav Groven
2. premie Leif Bjørge
3. premie Engebret Beitohaugen
3. premie Ola Okshovd
3. premie Anders Viken
4. premie Olav Nyhaug
4. premie Per Bøtun
4.premie Anton Rund
5. premie Ludvig Larsen
5. premie B. Fyrileiv
5. premie Lars Hovden
Yngste klasse under 20 år:
1. pr Gunnar Dahle
2. pr. Berger Fyrileiv
3. pr. Reidar Hamre.

ludvig larsen haukjem oslokappleiken

23

Deretter ved Hallingdal fylkeslag ungdomsstemne Krødsherad juni 1925 (Kilde: avisreferat 17.06.1925)
1.klasse
1.premie
Sevat Sataøen
2. premie
Olav Sataslåtten
2. premie
Ole Viksbraaten
3. Premie
Anton Rund
4. premie
Ludvig Larsen.

Videre ved 25-årsstemne Hallingdal fylkeslag, Ål juni 1927 (Kilde: Den 17de mai 20.06.1927)
1. klasse:
1. premie: Sevat Sataøen,
1. pr. Olav Sataslåtten,
2. premie: Ludvig Larsen
2. klasse
1. Olav Lien,
2. pr. Jørgen Husemoen,
3. pr. Aslak Holto,
3. pr Hans Holto,
4. pr. Lars Skardet.

Så ved Hallingdal ungdomslag kappleik Nesbyen juni 1928 (Kilde: Den 17de mail 1928:06.13)
Klasse 1
1. pr. Sverre Eggerud (Rollag) og Olav Sataslåtten,
2. pr. Anton Rund, Krødsherad og Ludvig Larsen, Nes,
3.pr Lars Skardet, Aal.
Klasse 2
2. pr. Levor Garnaasjordet, Nes,
3. pr. Olav Myro, Nes

Deretter ved Norsk-amerikansk stevne på Nesbyen i forbindelse med årsmøte i Hallingdal ungdomslag 22.06.1930 ( Kilde: 17de mai 29.01.1930)
Formann Thor Myre styrte møtet. Thor og Helge Grimsgard spilte fele. Nes ungdomslag var arrangør. 1200 mennesker til stede.
Kappleiken
Klasse A
1. pr. Anders Stubberud, Sigdal,
1. pr Sevat Sataøen,
2. pr. Ludvig Larsen.

Klasse B
1. pr. Kittil Flaglien, Krødsherad,
2. pr. Karl Dokka, Krødsherad.
Umframpremie: Ivar Isaksen, Hallinglaget i Oslo.

I 193 får han sin til da beste plassering, dette er ved en kappleik Hallingdal, sted ikke kjent (Kilde Thomsen: Lokale kappleiker)
Klasse 1
1. pr Sevat Sataøen
1. pr. Olav Evju
1. pr. Ludvig Larsen

Klasse 2
1. pr Kjetil Flaglien
2. pr. Jørgen Husemoen
2. pr Kristian Øvrevollseie
3. pr. Karl Dokka

Klasse 3
3. pr. Nils Gjeldokk
4. pr. Knut Dekko
4. pr. Martin Flaglia.

193 var han med ved Landskappleiken i Kristiansand (Kilde: Thomsen)
1. pr Gunnulv Borgen
2. pr Ola Okshovd
2. pr. Olav Sataslåtten
3. pr. Torgeir Lykka
3. pr. Martinius Jansen
4. pr. Jørund Nordgard

Yngste klasse
2. pr. Saavi Rysstad
Ludvig Larsen, Nes og Anders Hauge, Valdres var med men fikk ikke premie.
Jon Gustavsen (Jon Fyken) fikk 2. premie: yngste klasse etter Gjermund Haugen.

I 1933 på Landskappleiken Nesbyen (Kilde: Thomsen) var både Syver og Ludvig Larsen med:
Klasse C
1. pr. Gjermund Haugen
1. pr. Einar Løndal
2. pr. Nils Gjeldokk
2. pr. Halvor Vårstulen

Klasse B
1. pr. Olav Evju
1 pr. Steingrim Haukjem
2. pr. Olav Løndal
2. pr. Olav Sataslåtten
3. pr. Sevat Sataøen
3. pr. Kornelius Eikenes
3. pr. Ingolf Vindheim
4. pr. Ketil Flaglien
4. pr. Kristian Øvrevollseie
5. pr. Syver Larsen
6. pr. Ludvig Larsen

Klasse A
1. pr. Truls Ørpen
1. pr. Henrik Gjellesvik
2. pr. Arne Bjørndal.

Begge deltok på Hallingdal fylkeslag sommerstevne i forbindelse med årsmøte, Torpo 13. og 14. juni 1936 (Kilde: Norsk Tidend 1936.06.22)
Klasse 1a
Olav Sataslåtten, vandrepokal for andre gang til odel og eie,
1. pr Kitil Flaglien, Krødsherad,
2. pr Kristian Øvrevollseie,
3. pr Ludvig Larsen, Nes,
4. pr Syver Larsen, Nes.
Klasse 1b
1. pr Jørgen Husemoen,
2. pr Knut Dekko, Torpo,
3. pr Olav Foss, Geilo,
4. pr Ragnvald Husemoen, Nes,
4. pr. Ola Liahagen, Torpo.
Særpremie: for tradisjonsrikt spel; Ola Dekko, Torpo (78 år)

Klasse 2
2. pr. Botolv Dekko, Torpo,
3. pr Eilev Stave, Ål,
3.pr. Per Moslåtten, Torpo,
4.pr Sevat Moslåtten, Torpo,
5. pr. Wigger Liahagen, Torpo,
6. pr. Knut Rødningen, Nes.

Så klaffer det for Ludvig ved Årsmøte og stemne Hallingdal fylkeslag, Flå 17. og 18. juni 1939 (Kilde: Norsk Tidend 1939.06.29)
1. klasse
1. pr Ludvig Larsen, Nes
2. klasse
1. pr O. Frydenlund, Modum,
2. pr. A. Bentehaugen, Børtnes,
2. pr A. Rund, Krødsherad,
3. pr Jens Myro, Ål,
4. pr Eilev Stave, Ål,
4. pr Edv. Engene, Flå,
5. pr Truls Båsum, Sigdal.
3. klasse
3. pr Martin Opheim, Stavn,
3. pr. Arnfinn Bøygard, Ål.

Legg att eit svar

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com logo

Du kommenterer no med WordPress.com-kontoen din. Logg ut /  Endre )

Google photo

Du kommenterer no med Google-kontoen din. Logg ut /  Endre )

Twitter-bilde

Du kommenterer no med Twitter-kontoen din. Logg ut /  Endre )

Facebook-foto

Du kommenterer no med Facebook-kontoen din. Logg ut /  Endre )

Koplar til %s